Τεύχος 28ο – Μάρτιος 2026

ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ

Ο Amos Gitai στο ΜΙΕΤ, σε μια δημόσια συζήτηση με τον Γιώργο Αρχιμανδρίτη, Cotsen Hall, Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών, 10 Μαρτίου

Στο πλαίσιο των «Συναντήσεων» είχαμε τη χαρά να φιλοξενήσουμε τον Ισραηλινό σκηνοθέτη Amos Gitai, διεθνώς γνωστό για τα ντοκιμαντέρ και τις ταινίες μυθοπλασίας του με θέμα τη Μέση Ανατολή, τη σύγκρουση μεταξύ του Ισραήλ και της Παλαιστίνης και την προσωπική και συλλογική μνήμη. Ο Gitai μίλησε για την έννοια της ταυτότητας, τη δύναμη της ιστορίας και τον κοινωνικοπολιτικό ρόλο της τέχνης, την πολυπλοκότητα της εποχής και την ανάγκη να υπερβούμε τον μανιχαϊστικό τρόπο αντίληψης των πραγμάτων. Στην εκδήλωση προβλήθηκαν δύο ταινίες μικρού μήκους του σκηνοθέτη.

➼ Παρακολουθήστε τη συζήτηση στο YouTube

ΟΜΙΛΙΑ

«Δικτατορία 1967-1974. Όψεις λογοκρισίας και αντίστασης», Παράρτημα ΜΙΕΤ στη Θεσσαλονίκη, 17 Μαρτίου
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της έκθεσης «1967-1974. Κουλτούρες σε αντιπαράθεση. Ζωή-Τέχνη-Προπαγάνδα». Οι παράλληλες εκδηλώσεις έχουν στόχο την καλύτερη κατανόηση των εκθεμάτων και την ενεργή συμμετοχή του κοινού. Στην εκδήλωση μίλησαν ο Πολυμέρης Βόγλης, Καθηγητής Κοινωνικής Ιστορίας, Παν/μιο Θεσσαλίας, η Μαρία Καβάλα, Επίκουρη Καθηγήτρια στο ΑΠΘ και ο Χρίστος Μάης, ιστορικός. Την εκδήλωση συντόνισε ο Χρήστος Φωτογλίδης, τον σχεδιασμό της εκδήλωσης είχε ο Γιώργος Κουμαρίδης.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Giorgio Vespignani , «Η απαρνημένη μνήμη», Βιβλιοπωλείο ΜΙΕΤ στη Θεσσαλονίκη, 26 Μαρτίου
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών του ΑΠΘ. Για το βιβλίο μίλησαν: ο Βαγγέλης Μαλαδάκης, Αρχαιολόγος, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους, η Μελίνα Παϊσίδου, Καθηγήτρια Βυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης, Πρόεδρος του Κέντρου Βυζαντινών Ερευνών στο ΑΠΘ και η Πολύμνια Κατσώνη, Καθηγήτρια Βυζαντινής Ιστορίας στο ΑΠΘ.

➼Δείτε το βιβλίο

ΔΙΑΛΕΞΗ

Ζητήματα γαιοκτησίας και φορολογίας της μονής Μ. Μετεώρου κατά τους 16ο και 17ο αιώνα, ΙΠΑ σε συνεργασία με το ΚΕΜΝΕ της Ακαδημίας Αθηνών, 18 Μαρτίου
Ομιλητής ήταν ο Φωκίων Κοτζαγεώργης, Καθηγητής Οθωμανικής ιστορίας στο ΑΠΘ, η ομιλία επικεντρώθηκε στη μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, γνωστή ως Μεγάλο Μετέωρο. Ο καθηγητής Κοτζαγεώργης αφού εισήγαγε το ακροατήριο στην ιστορία του Μετεωρίτικου μοναστικού κόσμου, εν συνεχεία παρουσίασε μέσα από πλήθος τεκμηρίων της Οθωμανικής περιόδου τη γαιοκτητική πολιτική της μονής του Μεγάλου Μετεώρου και την κατάσταση που διαμορφώθηκε στην αλληλεπίδρασή της με τις αρχές και τους θεσμούς, εστιάζοντας σε ιδιαίτερες περιπτώσεις που αναδεικνύονται μέσα από τη μελέτη των εγγράφων.

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΛΑΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

Ενότητα 1η: Εισαγωγή στην Ελληνική παλαιογραφία / ενότητα 2η: Η βυζαντινή περίοδος, Μάρτιος
Τα Μαθήματα Παλαιογραφίας πραγματοποιούνται σε συνεργασία με το ΚΕΔΙΒΙΜ του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου. Ο κ. Σταμάτης Μπουσές Καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας – Παπυρολογίας στο ΔΠΘ, δίδαξε τις μεγαλογράμματες γραφές. Ο κ. Ζήσης Μελισσάκης, Διευθυντής Ερευνών στο ΕΙΕ, δίδαξε τις μικρογράμματες γραφές μέχρι τον 11ο αιώνα, τους γραφείς, τα βιβλιογραφικά εργαστήρια και στοιχεία κωδικολογίας. Τα μαθήματα, τα οποία θα ολοκληρωθούν το καλοκαίρι, εκτός της συστηματικής γνώσης στην παλαιογραφία, επιπλέον με την ολοκλήρωσή τους προσφέρουν σε όσους τα παρακολουθούν ένα σύνολο πιστωτικών μονάδων και μορίων.

ΣΥΝΕΔΡΙΟ

Ενδιάμεσο συνέδριο της Διεθνούς Επιτροπής Ελληνικής Παλαιογραφίας, ΙΠΑ, 4 έως 6 Μαρτίου
Στόχος του συνεδρίου ήταν η διαμόρφωση των προϋποθέσεων για την προετοιμασία του 10ου Διεθνούς Συνεδρίου Ελληνικής Παλαιογραφίας, που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα, υπό την αιγίδα του ΜΙΕΤ.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών του συνεδρίου παρουσιάστηκαν από τα μέλη της διοργανώτριας ομάδας εισηγήσεις με τις προτάσεις που αφορούν τόσο τα οργανωτικά ζητήματα (διάρκεια, τόποι, χρόνοι), όσο και τα επιστημονικά (θεματικές, συνεδρίες, ομιλητές).

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ

Μια ιστορία της γραφής και του βιβλίου, Διαδικτυακά, Μάρτιος
Σε συνεργασία με την πλατφόρμα Museotek, η Σοφία Πελοποννησίου, υπεύθυνη εκπαιδευτικών προγραμμάτων του ΜΙΕΤ, παρουσίασε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Μια ιστορία για το ταξίδι της γραφής και του βιβλίου» στους μαθητές της ΣΤ’ Δημοτικού του ΤΕΓ Ελληνικού Σχολείου Στοκχόλμης.

«Το Παγώνι», Κεντρικό κτίριο ΜΙΕΤ, 17 & 18 Μαρτίου
Στα μέσα της δεκαετίας του ’30 ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου και ο Γιάννης Κεφαλληνός, φίλοι και συνάδελφοι, αποφάσισαν να φτιάξουν μαζί ένα βιβλίο «Το Παγώνι» (ανατ. ΜΙΕΤ, 1990). Όπως ο Κεφαλληνός έδωσε πνοή στο «Παγώνι» του Παπαντωνίου, στο εκπαιδευτικό εργαστήριο οι επισκέπτες έδωσαν μορφή στις δικές τους ιδέες, ανακαλύπτοντας τη χαρά της πολλαπλής εκτύπωσης και του Cut – out animation της κινούμενης εικόνας. Το εργαστήριο σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από τη Σοφία Πελοποννησίου και την εικαστικό Βάλια Μπερτσάτου, και το παρακολούθησαν 30 άτομα.

ΞΕΝΑΓΗΣΕΙΣ

Τον Μάρτιο πραγματοποιήθηκαν από τους επιμελητές τρεις προγραμματισμένες ξεναγήσεις στην έκθεση «60 χρόνια ΜΙΕΤ. Αναγνώσεις μιας συλλογής» —δύο για το ευρύ κοινό και μία για το προσωπικό της Εθνικής Τράπεζας—, οι οποίες προσέφεραν μια βαθύτερη ματιά στα έργα και την ιστορία της συλλογής. Παράλληλα, στη Θεσσαλονίκη έλαβαν χώρα ξεναγήσεις στην έκθεση «1967–1974. Κουλτούρες σε αντιπαράθεση» της Βίλας Καπαντζή, με τη συμμετοχή συνολικά 360 ατόμων (εκ των οποίων 210 μαθητές και εκπαιδευτικοί, καθώς και ομάδες από το ΑΠΘ και φορείς της πόλης). Τέλος, στο Μουσείο Παξινού-Μινωτή διοργανώθηκαν ξεναγήσεις για 80 επισκέπτες (μέλη των Φίλων του Μουσείου Ακρόπολης και ευρύ κοινό).

ΣΤΑ ΑΔΥΤΑ ΤΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ

25η Μαρτίου: Η καθιέρωση και οι περιπέτειες των εορτασμών της εθνικής επετείου μέσα στον χρόνο
Ως σύμβολο της έναρξης της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, η 25η Μαρτίου αποτελεί τη σημαντικότερη εθνική επέτειο της χώρας. Η πορεία της, από τους πρώτους εορτασμούς των αγωνιστών μέχρι την επίσημη καθιέρωσή της και τη μορφή που έχει λάβει στις μέρες μας, παρουσιάζει ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον.

➼Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΣΚΩΛΗΞ

Ο «Λάζαρος» του Δημητρίου Καπετανάκη
Λίγο πριν το τέλος του στο νοσοκομείο Westminster του Λονδίνου, ο Δημήτριος Καπετανάκης παραδίδει τον αγγλόφωνο «Lazarus», ένα ποίημα-μεταίχμιο ανάμεσα στη φθορά και το φως. Με αφορμή το ερχόμενο Πάσχα, ανατρέχουμε στον εμβληματικό «Λάζαρο» —όπως έχει αποδοθεί σήμερα στα ελληνικά από τη Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου στην έκδοση του ΜΙΕΤ—, έργο που ενέπνευσε τον Γιώργο Κουμεντάκη να συνθέσει το «Ρέκβιεμ για το τέλος του έρωτα» και τον Δημήτρη Παπαϊωάννου να το χορογραφήσει. Μέσα από τις «κοφτερές λέξεις» του ποιητή, ο θάνατος δεν είναι απλώς ένα τέλος, αλλά μια μυσταγωγική κάθοδος προς την ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης.